ارتباط كوروش كبير با انتخابات اخير ايران

15.10.09 |


چندی است ميان سازمان ميراث فرهنگی ايران و موزه‌ی بريتانيا تنشی فرهنگی پديد آمده است. اين برخورد بی‌ارتباط با نابساماني‌های پس از انتخابات اخير رياست جمهوری ايران نيست.

چهار سال پيش نمايشگاهی با عنوان «هنر هفت‌هزارساله در ايران» در موزه ی بريتانيا برگزار شد. موزه‌ی ملی ايران قطعاتی از آثار پيشين ايرانی را ويژه‌ی اين نمايشگاه به لندن برد و فعالانه در آن نمايشگاه شركت كرد.

رئيس وقت موزه‌ی بريتانيا در آن هنگام وعده داد كه استوانه‌ی كوروش، بنيانگذار دودمان هخامنشی را به رسم امانت برای چند ماه به موزه ی ملی ايران بسپارد. پيش از آن ولی قرار شد كه اين كار پس از ترميم ساختمان آثار ايران باستان در تهران انجام شود. تا كنون آن ترميم انجام نشده و موزه‌ی بريتانيا هم از سپردن استوانه‌ی كوروش به موزه ی ملی ايران سر باز می‌زند.

سرپرست موزه‌ی بريتانيا اوضاع ايران را نابسامان ارزيابی کرده و سپردن اين اثر منحصر به فرد را به وقت مناسب‌تری موكول كرده است. رحيم بقايی، رئيس جديد ميراث فرهنگی، اما در بازديد اخيرش از موزه ی ملی ايران اين تعليق را بي‌جا دانسته و تهديد كرده كه اگر موزه‌ی بريتانيا به وعده‌ی خود عمل نكند، ارتباط ميراث فرهنگی با باستان‌شناسان انگليسی قطع خواهد شد.

استوانه‌ی كوروش در سال ۱۸۷۹ حين حفاری در بابل، عراق امروزی، كشف شده و در موزه‌ی بريتانيا نگهداری می‌شود. بر اين استوانه كه در سال ۵۳۹ پيش از ميلاد به دستور كوروش ساخته شده، بر آزادی مردم در پرستش خدايان خود و برقراری صلح و براندازی برده‌داری تأكيد شده است. به همين علت، اين استوانه به عنوان نخستين منشور حقوق بشر در جهان شهرت يافته است.

در بخشی از اين منشور از زبان كوروش آمده است: «من برده‌داری را برانداختم. ... فرمان دادم كه همه‌ی مردم در پرستش خدای خود آزاد باشند و آنان را نيازارند. فرمان دادم كه هيچ كس اهالی شهر را از هستی برنكند. فرمان دادم تمام نيايشگاه‌هايی كه بسته شده بودند را بگشايند. همه ی خدايان اين نيايشگاه‌ها را به جاهای خود بازگرداندم. همه‌ی مردمانی كه پراكنده و آواره شده بودند را به جايگاه‌های خود برگرداندم».

دكتر شيرين صنعتی، استاد ايرانشناسی در دانشگاه فرايبورگ آلمان، در پاسخ اين پرسش كه مشكل موزه‌ی بريتانيا برای سپردن استوانه‌ی كوروش به موزه‌ی ايران چيست، می‌گويد: «بزرگترين اين مشكل‌ها، مشكل بسته‌بندی آثار باستانی است، مخصوصاً منشور كوروش كه در ايران تجربه‌های تلخی با آن شده. دو سه سال پيش چنين ماجرايی با آثار باستانی‌ای پيش آمد كه بايد به مكزيك می‌رفتند و قرار بود در آنجا به نمايش گذاشته شوند. آنها به صورتی بسته‌بندی شده بودند كه جايز نبود. حال آيا موزه‌ی بريتانيا خود آن اثر را بسته‌بندی می‌كند و اگر اين اثر به ايران برود، در چه شرايطی در آنجا نگهداری می‌شود».

پروفسور كاميار عبدی، استاد باستان‌شناسی در تهران، در پاسخ اين پرسش كه آيا در اين شرايط آوردن اين اثر منحصر به فرد به تهران مناسب است يا خير، می‌گويد: «موزه‌ی ايران باستان حفاظت و كنترل درستی ندارد، تنها يكی دو سرباز وظيفه هستند كه نگهبانی می‌دهند. حال اگر به فرض، آن اثر در موزه به نمايش گذاشته شد و عده‌ای از مخالفان با آثار پيش از اسلام و كوروش و شاه و اين قبيل چيزها، مثلاً انصار حزب‌الله باشد يا بسيج، اگر يك روز پنجاه موتوری با صد نفر آمدند ويترين‌ها را شكستند و استوانه را هم بر زمين كوفتند، چه اتفاقی خواهد افتاد».

استوانه ی كوروش يك بار در سال ۱۳۵۰ در مراسم گشايش برج ميدان شهياد پيشين (ميدان آزادي کنونی) به نمايش گذاشته شده بود.

©abadi-online.com