شش دهه روزنامه "فرانكفورتِر آلگِماينه" در آلمان

01.11.09 |



در روز اول نوامبر ۱۹۴۹ گروهی از شخصیت‌های سیاسی و اقتصادی آلمان روزنامه "فرانکفورتر آلگماینه" را بنیان نهادند. این روزنامه نقش مهمی در بازگویی دیدگاههای غالب سیاست و اقتصاد و شکل دادن به افکار عمومی در آلمان داشته است.

تاريخ آغاز كار روزنامه "فرانکفورتر آلگماینه" Frankfurter Allgemeine Zeitung در واقع به تابستان سال ۱۸۵۶ بازمی‌گردد. در آن سال بازرگان جوانی بر آن شد كه مردم را از خطرات كنشها و تنشهای بورس‌بازی كه فرانکفورت يكی از مراكز آن بود، آگاه سازد. روزنامه‌ی او كه "گزارش بازرگانی از فرانکفورت" نام داشت، بعدها به روزنامه ی "فرانكفورت" Frankfurter Zeitung تغيير نام داد. آن روزنامه در سال ۱۹۴۳ به فرمان سران آلمان نازی تعطيل شد.

هدف بنیانگذاران

درست شصت سال پيش، يعنی در روز اول نوامبر ۱۹۴۹، نخستين شماره‌ی "فرانکفورتِر آلگماينه" درآمد. اين روزنامه توسط ۷۲ تن از متنفذان آلمانی‌ای بنا نهاده شد كه اكثراً گرايش محافظه‌كارانه داشتند. چند تن از نويسندگان و دبيرانی كه در زمان نازی‌ها برای روزنامه‌ی "فرانكفورت" كار می‌كردند، به استخدام اين روزنامه درآمدند. بانك آلمان (دویچه بانک) از پشتيبانان مالی اين روزنامه بود و اينها همه می‌رساند كه "فرانکفورتر آلگماينه" يك روزنامه‌ی تند انتقادی نخواهد بود. هدف روزنامه، بازتاب ديدگاههای غالب در مسائل سياسی، اقتصادی و اجتماعی آلمان به دور از هرگونه جنجال و مصلحت‌گرايی اعلام شد.

نقش سهامداران روزنامه

ده سال پس از گشايش روزنامه، بنيادی به نام "فاتسيت" FAZIT ايجاد شد كه اداره‌ی مالی روزنامه را به دست گرفت و سود باقيمانده از فروش آن را صرف كارهای عام‌المنفعه می‌كرد (و هنوز هم می‌كند). از آنجا كه بنيانگذاران و ناشران روزنامه از پرنفوذترين شخصيتهای سياست و اقتصاد آلمان بودند و هستند، مطالب منتشر در آن برای بررسی و برآورد چند و چون موقعيت آلمان، همواره از اهميت ويژه ای برخوردار بوده‌اند. سياستگذاری روزنامه به دست هيئت امنايی است كه از پنج مؤلف و ناشر تشكيل شده است. اين پنج نفر از سهامداران "فرانكفورتِر آلگِماينه" هستند و مستقيماً در گزينش و پرداخت مطالب روزنامه دخالت می‌كنند.

روزنامه‌ای سراسری

واژه "آلگِماين" allgemein در آلمانی به معنی "عمومی" است و گنجاندن اين واژه در نام روزنامه به اين خاطر است كه اين رسانه با اينكه در فرانكفورت تهيه و منتشر می‌شود، اما روزنامه‌ای سراسری است و برخلاف روزنامه‌های كثيرالانتشار ديگر در آلمان، بخش محلی ندارد؛ موضوعهای آن اساسی، عمومی، مّلی و سراسری هستند. البته بخشهای محلی و ناحيه‌ای روزنامه‌ها در آلمان بسيار مهم‌اند‌‌، چون در اين كشور فدرال، نهادهای محلی از ارزش و اهميت بالايی برخوردارند. سنت‌گرايان و محافظه‌كاران اما همواره بر وحدت و مّليت آلمان تأكيد دارند، تا جايی كه بسياری از آگاهان به رسانه‌ها، "فرانکفورتِر آلگِماينه" را روزنامه‌ای دست راستی می‌دانند، روزنامه‌ای كه از نقد و انتقاد تند اجتماعی و سياسی در آن خبری نيست.

منبع اطلاعاتی ویژه

دبيران روزنامه نام هركدام از ستونهای اصلی آن را Buch يعنی "كتاب" نهاده‌اند كه قرار است تداعی كند که خواننده هر روز چهار كتاب سياسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی می‌خواند. به راستی هم قدرت مالی و نفوذِ اقتصادی و سياسی‌ای كه پشتوانه‌ی اين روزنامه است، موجب می‌شود که خواننده به آگاهی‌های ويژه‌ای دست یابد كه با روزنامه‌های ديگر نمی‌تواند به آنها برسد. برای نمونه، «فرانكفورتر آلگماينه» نخستين روزنامه ای بود كه در سال ۲۰۰۸ از بحران اقتصادی جهانی كه هم اكنون گرفتار آنيم، خبر داد.

"فرانکفورتِر آلگماينه" با ۴۱ گزارشگر بين‌المللی، در اين زمينه در جهان مقام اول را داراست. رقيبان اصلی اين روزنامه، "فرانكفورتر روندشاو" Frankfurter Rundschau، "زود دويچه تسايتونگ" Sueddeutsche Zeitung و "دی وِلت" Die Welt هستند. با اين حال، "فرانكفورتِر آلگماينه" در بسياری از بحثهای پايه‌ای كه در آلمان توجهِ همگان را به خود جلب كرده‌، پيشگام و پيشتاز بوده است. برای نمونه می‌توان به نوسازی ديكته در آلمان، پيشينه‌ی گونتر گراس‌، برنده‌ی جايزه‌ی ادبی نوبل‌، در زمان نازيها و بحران سّنی در آلمان اشاره كرد.

نخبه‌گرایی روزنامه

نويسندگان سرشناسی چون مارسل رايش رانيتسكی و يوآخيم فِست نيز به اعتبار و آوازه‌ی اين روزنامه افزوده‌اند.

"فرانکفورتِر آلگماينه" در انتشار مطالب خود آنچنان وسواس و دقت به خرج می‌دهد كه حتا نامه‌های خوانندگانش را نيز از ميان نامه‌های اشخاص متنفذ و شخصيتهای برجسته انتخاب می‌كند. هرچند اين كار، روزنامه را آينه‌ی تمام‌نمای افكار عمومی آلمان معرفی نمی‌كند، اما خود اين نمونه نيز نشان می‌دهد كه روزنامه بازتاب انديشه و رفتار نخبگان آلمانی است.

روزانه حدود ۴۰۰ هزار نسخه از روزنامه‌ی "فرانكفورتِر آلگماينه" به فروش می‌رسد، ولی سايت اينترنتی آن كه از سال ۲۰۰۱ ميلادی راه افتاده، هر روز بيش از ۱ ميليون بازديدكننده دارد.

پیش‌گویی سیاست آینده

در پايان بد نيست بدانيم كه اين روزنامه نسبت به روزنامه‌های پرتیراژی چون "تاگِس تسايتونگ" Tageszeitung و "فرانكفورتر روندشاو" كمتر مطلبی درباره‌ی ايران دارد، ولی گاه كه مسائل مهمی مانند تنشهای اتمی پيش می‌آيد، می‌توان مطلبی در آن خواند كه كم و بيش بازگوکننده‌ی سياست آينده‌ی آلمان در رابطه با ايران هم هست.

©abadi-online.com